01 · Czym jest ultra?Czym jest ultra i czy to już czas na nie?
Wszystko, co jest dłuższe niż 42,195 km maratonu, nazywa się ultra. Rozpiętość jest duża: od 50 km po asfalcie do biegów trailowych na 100 mil (ponad 160 km) w górach. Na pierwsze ultra większość biegaczy wybiera 50 km. Pod względem wysiłku ten dystans najbardziej przypomina maraton: jesteś dłużej w drodze, ale nie musisz biec przez noc i przez większość czasu możesz nadal biec.
Pierwsze ultra ma sens przede wszystkim wtedy, gdy masz już za sobą maraton albo od miesięcy regularnie biegasz, robiąc długie wybiegania po dwie godziny lub dłużej. Jeśli dopiero zaczynasz, wybierz najpierw maraton; nasz plan treningowy na maraton pokazuje, jak wygląda taka budowa formy. Przy 100 km albo 100 milach solidna baza jest jeszcze ważniejsza: licz się z objętością tygodniową, która od dłuższego czasu przekracza 45 km28 mi do 55 km34,2 mi, albo z maratonem, który już masz za sobą.
02 · Wybór ultraWybór pierwszego ultra
Dwa biegi na 50 km mogą być zupełnie różne. Przy wyborze zwróć uwagę na cztery rzeczy:
Asfalt czy trail. Ultra po asfalcie albo szerokich ścieżkach biegnie się jak długi maraton, w dość stałym tempie. Na trailu nawierzchnia i nachylenie stale się zmieniają: tempo mówi tam niewiele, wysiłek wszystko. Przewyższenie. Łączna liczba metrów podejść (często oznaczana jako D+) decyduje o tym, jak trudna jest trasa. Popularna reguła kciuka międzynarodowej organizacji trailowej ITRA: 100 metrów przewyższenia kosztuje mniej więcej tyle, co 1 dodatkowy kilometr. Trail na 50 km z 2500 metrami przewyższenia odczuwa się więc raczej jak 75 km.Łączna liczba metrów podejść (często oznaczana jako D+) decyduje o tym, jak trudna jest trasa. Popularna reguła kciuka międzynarodowej organizacji trailowej ITRA: 100 metrów przewyższenia kosztuje mniej więcej tyle, co 1 dodatkowy kilometr. Trail na 31,1 mi z 2500 metrami przewyższenia odczuwa się więc raczej jak 46,6 mi. Limit czasu. Wiele ultra ma limit czasu na mecie, a czasem także limity pośrednie na punktach odżywczych. Na pierwszy raz wybierz bieg z luźnymi limitami, żeby nie musieć się gonić. Punkty odżywcze i wyposażenie obowiązkowe. Jak często jest punkt i co na nim jest? Co musisz mieć przy sobie? To wszystko jest w regulaminie i współdecyduje o tym, co musisz przećwiczyć na treningach.
Jak duże są różnice, widać na tych przykładach. Policzono je dla osoby, która obecnie biega maraton w 4 godziny, za pomocą tej samej prognozy, której używa nasz spersonalizowany plan treningowy. Postęp, który jeszcze zrobisz w trakcie planu, nie jest tu uwzględniony.
| Bieg | Przewidywany czas na mecie |
|---|---|
| 50 km po asfalcie | od 4h50 do 5h05 |
| 50 km trail, z 1000 metrami przewyższenia | od 5h55 do 6h15 |
| 50 km trail, z 2500 metrami przewyższenia | od 7h45 do 8h20 |
| 100 km po asfalcie | od 11h10 do 12h20 |
| 100 mil po asfalcie | od 21h40 do 26h |
Rzucają się w oczy dwie rzeczy. Przewyższenie waży dużo, a im dłuższy dystans, tym szerszy margines: na 100 milach między dobrym a ciężkim dniem jest już ponad cztery godziny różnicy. Przed zapisaniem się porównaj taki przewidywany czas z limitem czasu.
03 · Czas na nogachCzas na nogach zamiast kilometrów
Przy maratonie często sterujesz tempem. Przy ultra działa to gorzej: kilometr pod górę po kamieniach kosztuje dużo więcej czasu i energii niż kilometr po asfalcie. Dlatego ultrasi wolą liczyć długie treningi w godzinach, a nie w kilometrach. Dwie godziny spokojnego biegu po pagórkach to lepszy trening przed trailem niż 25 km15,5 mi, które za wszelką cenę chcesz zaliczyć.
Biegaj długie wybiegania naprawdę spokojnie: w tempie, w którym możesz jeszcze mówić pełnymi zdaniami, mniej więcej na 3 lub 4 w skali do 10. Na początku wydaje się to wolne, ale właśnie to tempo musisz potem utrzymać przez wiele godzin. Jeśli chcesz lepiej odczytywać swój wysiłek, pomoże ci artykuł strefy tętna – wyjaśnienie.
Długie wybieganie rośnie stopniowo, z okazjonalnym spokojniejszym tygodniem na regenerację. Na treningu nie musisz nawet zbliżać się do dystansu zawodów. Do 50 km wystarczy najdłuższe wybieganie trwające nieco ponad trzy godziny, do 100 mil mniej więcej od czterech do czterech i pół godziny. Reszta pochodzi z budowania formy przez tygodnie i miesiące oraz z back-to-backów.
04 · Back-to-backiBack-to-backi: bieganie na zmęczonych nogach
Back-to-back to drugi długi, spokojny bieg dzień po długim wybieganiu. Na przykład trzy godziny w sobotę i dwie godziny w niedzielę. W ten sposób uczysz się biec na nogach, które są już zmęczone, jak w drugiej połowie ultra, bez jednego ekstremalnie długiego treningu, po którym regenerujesz się kilka dni.
Back-to-back jest ciężki, więc nie co tydzień. Raz na trzy–cztery tygodnie wystarczy, w miesiącach przed zawodami, a już nie w ostatnich tygodniach. Drugi dzień jest krótszy niż pierwszy. Biegnij go tak samo spokojnie, nawet jeśli tempo wydaje się wtedy jeszcze wolniejsze niż pierwszego dnia. Właśnie o to chodzi.
05Marsz i power hiking
W ultra prawie wszyscy maszerują, także szybcy biegacze. Na stromych podejściach energiczny marsz jest często tak samo szybki jak bieg, a kosztuje mniej energii. Im dłuższy bieg, tym wcześniej zaczynasz maszerować. Także na płaskich ultra po asfalcie wiele osób od początku wybiera stały rytm biegu i krótkich odcinków marszu.
Power hiking to energiczny, celowy marsz pod górę:
Krótkie, szybkie kroki. Małe kroki utrzymują wysoki rytm i oszczędzają łydki. Lekkie pochylenie do przodu. Na najbardziej stromych odcinkach możesz oprzeć dłonie na udach i pomagać sobie, odpychając się. Spokojny oddech. Maszeruj tak, żeby na górze od razu móc znowu biec. Kije tylko wtedy, gdy masz w nich przećwiczony marsz. Sprawdź w regulaminie, czy są dozwolone.
Marsz trzeba trenować tak samo jak bieg. Znajdź pagórkowatą trasę, energicznie maszeruj pod górę, a na płaskim i z górki biegnij spokojnie. Jeśli mieszkasz w płaskim terenie, dobrą alternatywą jest bieżnia ustawiona na duże nachylenie. W planerze tras widzisz dla każdej trasy profil wysokości i przewyższenie; w artykule jak zaplanować trasę biegową przeczytasz, jak zaplanować z ich pomocą pagórkowatą pętlę.
06Odżywianie i trening jelit
Przy ultra odżywianie często decyduje o tym, czy dzień będzie udany, czy zakończy się zejściem z trasy. Organizm może zmagazynować tylko ograniczoną ilość węglowodanów, wystarczającą na kilka godzin biegu. Potem biegniesz na tym, co jesz i pijesz po drodze.
Wiele zaleceń mówi o 30 do 60 gramach węglowodanów na godzinę. Z wytrenowanym żołądkiem i mieszanką glukozy i fruktozy, jak w wielu napojach sportowych i żelach, można dojść do około 90 gramów na godzinę. Zacznij już w pierwszej godzinie, a potem co pół godziny przyjmuj coś do jedzenia lub picia. Jeśli czekasz, aż poczujesz głód, jest już za późno. Więcej o podstawach przeczytasz w artykule znaczenie węglowodanów w bieganiu.
Jelita możesz trenować tak samo jak nogi. Kto regularnie je na długich wybieganiach, na zawodach toleruje więcej i ma mniejsze ryzyko problemów żołądkowych. Zacznij od wybiegań trwających mniej więcej półtorej godziny:
Przećwicz plan na zawody. Jedz i pij to, czego chcesz używać na zawodach, w tej formie, smaku i rytmie, które planujesz. Sprawdź, co rozdaje organizator. Jeśli po drodze chcesz korzystać z punktów odżywczych, ćwicz z tym samym napojem sportowym i tym samym rodzajem jedzenia. Urozmaicaj na długich ultra. Po wielu godzinach na słodkim wiele osób przechodzi na zwykłe jedzenie, takie jak kanapka, ziemniaki albo bulion. Pij, gdy chce ci się pić. Zbyt mało picia to ryzyko, ale zbyt dużo również. Przy ciepłej pogodzie albo mocnym poceniu się przyjmuj też sól, na przykład w napoju sportowym. Jak się do tego zabrać, przeczytasz w artykule nawadnianie podczas biegania w upale.
Dni przed zawodami i sam poranek wyglądają tak samo jak przed maratonem: trochę więcej znanych węglowodanów i nic nowego. Zobacz odżywianie przed zawodami biegowymi.
07 · SprzętSprzęt: czego potrzebujesz?
Na ultra nosisz swój sprzęt przez wiele godzin. To, co po godzinie leży idealnie, po pięciu godzinach może obcierać albo uciskać. Dlatego testuj wszystko na długich wybieganiach i back-to-backach.
Buty. Na asfalt często wystarczą twoje sprawdzone buty maratońskie, z nieco większą amortyzacją i większą ilością miejsca; na długim dystansie stopy puchną. Na trail potrzebujesz przyczepności i ochrony przed kamieniami. W artykule jakie buty do biegania wybrać? przeczytasz, na co zwrócić uwagę. Kamizelka albo pas. Kamizelka biegowa z miękkimi bidonami mieści wodę, jedzenie i wyposażenie obowiązkowe i nie podskakuje. Na ultra po asfalcie z wieloma punktami czasem wystarczy pas. Przymierz je z pełnymi bidonami. Czołówka. Jeśli możesz dobiec do mety po zachodzie słońca albo startujesz po ciemku, potrzebujesz czołówki, z zapasowymi bateriami. Na 100 milach niemal na pewno biegniesz przez noc; dlatego przećwicz też kilka razy bieg w ciemności. Wyposażenie obowiązkowe. Wiele biegów trailowych wymaga na przykład telefonu, folii NRC, własnego kubka, kurtki przeciwdeszczowej i minimalnej ilości wody. Dokładnie przeczytaj regulamin i trenuj z ciężarem, który naprawdę będziesz nosić. Drobiazgi. Skarpetki, które nie obcierają, coś na otarcia oraz okulary przeciwsłoneczne albo czapka z daszkiem. Więcej pomysłów znajdziesz w artykule najlepsze akcesoria do biegania.
08Siła i regeneracja
Im dłużej jesteś w drodze, tym ważniejsze, żeby tułów i biodra utrzymywały postawę. Dwa lub trzy razy w tygodniu kwadrans ćwiczeń na mięśnie głębokie i stabilizację pomaga długo utrzymać dobrą technikę biegu, zwłaszcza na nierównym terenie. W artykule jak łączyć bieganie z treningiem siłowym przeczytasz, jak to wpasować.
Po zawodach organizm potrzebuje sporo czasu. Po 50 km licz się z tygodniem lub dwoma naprawdę spokojnego biegania, po 100 km albo 100 milach z kilkoma tygodniami, zanim znowu zaczniesz mocno trenować. Sen, jedzenie i spacery pomagają bardziej niż szybki pierwszy bieg.
09 · Twój plan w RunCultureJak RunCulture buduje plan na twoje ultra
W kreatorze spersonalizowanego planu treningowego przy wyborze dystansu wybierasz Własny dystans i podajesz dystans swojego biegu, do 200 km. Wszystko powyżej maratonu plan traktuje jako ultra. Przeczytaj też, co nowego dla ultra.
Dystans ma znaczenie. 100 mil dostaje inny plan niż 50 km. Im dłuższy bieg, tym wyższa objętość tygodniowa dla osób średniozaawansowanych i zaawansowanych: w szczycie mniej więcej 100 mil dostaje inny plan niż 31,1 mi. Im dłuższy bieg, tym wyższa objętość tygodniowa dla osób średniozaawansowanych i zaawansowanych: w szczycie mniej więcej 65 km40,4 mi do 80 km49,7 mi tygodniowo przy 50 km i tygodniowo przy 31,1 mi i 85 km52,8 mi do 110 km68,4 mi przy 100 milach. Licz się z 16 do 24 tygodniami przygotowań. Czas na nogach. Długie wybieganie jest podane w godzinach i minutach, z dystansem jako szacunkiem. U osób średniozaawansowanych i zaawansowanych rośnie do mniej więcej 3h15 do 3h30 przy 50 km i 4h15 do 4h30 przy 100 milach.Długie wybieganie jest podane w godzinach i minutach, z dystansem jako szacunkiem. U osób średniozaawansowanych i zaawansowanych rośnie do mniej więcej 3h15 do 3h30 przy 31,1 mi i 4h15 do 4h30 przy 100 milach. Back-to-backi. Osoby średniozaawansowane i zaawansowane, które biegają pięć lub więcej dni w tygodniu, dostają mniej więcej raz na cztery tygodnie back-to-back, dzień po długim wybieganiu. Przy 100 km lub dłuższych dystansach w ostatnich ośmiu tygodniach jest to raz na trzy tygodnie. Potrzebujesz do tego dwóch dni biegowych z rzędu; jeśli tego dnia brakuje, kreator proponuje jego dodanie.Osoby średniozaawansowane i zaawansowane, które biegają pięć lub więcej dni w tygodniu, dostają mniej więcej raz na cztery tygodnie back-to-back, dzień po długim wybieganiu. Przy 62,1 mi lub dłuższych dystansach w ostatnich ośmiu tygodniach jest to raz na trzy tygodnie. Potrzebujesz do tego dwóch dni biegowych z rzędu; jeśli tego dnia brakuje, kreator proponuje jego dodanie. Nawierzchnia i przewyższenie. Przy ultra kreator od razu pyta o nawierzchnię (asfalt lub trail) i przewyższenie. Na trailu albo przy dużej liczbie podejść dostajesz treningi z power hikingiem, a plan steruje wysiłkiem zamiast tempem. Realistyczny czas na mecie. Przewidywany czas na mecie widzisz jako przedział. Jeśli wpiszesz czas docelowy, zobaczysz, czy jest realistyczny. Jeśli wpiszesz limit czasu, zobaczysz, czy twój przewidywany czas mieści się w nim z zapasem, na styk, czy wcale. Treningi, które pasują do ultra. W zależności od poziomu i biegu: bloki progowe po 5 do 15 minut, krótkie przyspieszenia, a na asfalcie w ostatnich tygodniach budowania formy długie wybieganie, którego ostatnia część odbywa się w przewidywanym tempie startowym. Wskazówki przy długich wybieganiach pomagają ćwiczyć odżywianie. Tapering i start kontrolny. Plan zmniejsza obciążenia w ostatnich dwóch tygodniach, przy 100 milach w ostatnich trzech. Przy 100 km lub dłuższych dystansach opis tygodnia proponuje maraton albo 50 km jako próbę generalną, mniej więcej 6 do 10 tygodni przed twoim ultra.Plan zmniejsza obciążenia w ostatnich dwóch tygodniach, przy 100 milach w ostatnich trzech. Przy 62,1 mi lub dłuższych dystansach opis tygodnia proponuje maraton albo 31,1 mi jako próbę generalną, mniej więcej 6 do 10 tygodni przed twoim ultra.
Jeśli twoja obecna objętość tygodniowa jest jeszcze niska w stosunku do wybranego dystansu, kreator mówi to uczciwie i daje propozycję. Plan i tak jest gotowy.



